Ana Sayfa Haberler Sentetik Açıklıklı Radar Teknolojisi, Havadan Gözetleme ve Keşifte Yeni Kabiliyetler ve Fırsatlar Sunuyor

Sentetik Açıklıklı Radar Teknolojisi, Havadan Gözetleme ve Keşifte Yeni Kabiliyetler ve Fırsatlar Sunuyor

Sentetik açıklıklı radar (Synthetic Aperture Radar / SAR) teknolojisi, hava platformlarında, yerdeki hedeflerin görüntülenmesi amacıyla kullanıldığında, elektro-optik algılayıcıların sunamadığı bir dizi özelliği kullanıcısına sunuyor. Bu özellikler, pek çok senaryoda, operasyonu başarıya ulaştıracak avantajlara dönüşüyor. SAR’ın sunduğu bu avantajlardan yararlanmak, son kullanıcı tarafında konsept tanımlaması, kabiliyet edinimi ve insan gücü yetiştirme gibi ön yatırımları gerektirse de elde edilen sonuçlar, tüm bu çabaları değerli kılıyor. Gelişen teknoloji sayesinde daha kompakt bir yapıda üretilebilen bu radarlar, artık orta ve daha alt sınıflardaki insansız hava araçlarında (İHA) da kullanılabiliyor.

İHA’lar, sundukları kabiliyetlerle hem silahlı kuvvetler hem de güvenlik güçleri için vazgeçilmez platformlar haline geldiler. İHA kullanımının etkinliği ve sınırları ile ilgili bazı tartışmalar yapılsa da bu platformların, ilk ortaya çıktıkları dönemden itibaren kaydettikleri gelişim, gelecekte ortaya çıkabilecek tehditlere de uyum sağlayabileceklerini gösteriyor.

İHA’larla özdeşleşmiş, İHA deyince akla gelen bir kavram da kameralar ya da terminolojik olarak daha uygun bir ifadeyle elektro-optik algılayıcılar. İHA’lara entegre edilen elektro-optik algılayıcılar, “uçan bir platforma yerleştirilmiş, elinde dürbün olan bir personel” gibi kullanılabiliyor. Bu algılayıcılar, kullanımlarının getirdiği kolaylık sayesinde, son kullanıcıların favori keşif ve gözetleme araçları arasına yer alıyor. Günlük basında, İHA’ların aynı bölgede, uzun süre görev yapması ile ilgili “Bölgenin ‘Biri Bizi Gözetliyor Evi’ne dönüşmesi” gibi benzetmelerin kullanması da bu algılayıcıların, her soruna çözüm sağladığı gibi bir varsayıma yol açabiliyor.

Oysa bir İHA’nın üzerinde kullanılabilecek ve operasyon sahasında, farklı avantajlar sağlayabilecek başka algılayıcılar da bulunuyor. Bunların etkin kullanımı, kullanan tarafa asimetrik bir üstünlük sağlayabiliyor. Bu algılayıcılardan bir tanesi de SAR.

SAR’ın özelliklerine geçmeden, kullanıcılarına sağladığı avantajları, örnek iki senaryo üzerinden inceleyelim.

Elektro-Optik Algılayıcının Göremediği Ayrıntı, Operasyonu Başarıya Götürüyor

SAR sistemleri; kara, deniz ve hava hedeflerine yönelik hareketli hedef tespiti özelliğine de sahip olacak şekilde tasarlanabiliyor. Fotoğrafta, MİLSAR’ın, hareketli hedefleri gösteren kullanıcı arayüzü görülüyor.

Meskûn mahalden uzakta yer alan bir yapıda, yakalanmak istenen bir kişinin saklandığından kuşkulanılıyor. Bu kişi, hem şüpheciliği hem de aldığı tedbirlerle yıllardır kanundan kaçmayı başarmış. Bulunduğuna inanılan yerlere daha önceden de baskınlar düzenlenmiş; ancak bazılarında, baskın öncesi yapılan faaliyetler şüphe çekmiş ve kişi o yerden uzaklaşmış; bazılarında ise baskını yapan timler, ciddi bir direnişle karşılaşmışlar ve kişiyi ellerinden kaçırmışlar.

Şimdi ise şüpheli yapı üzerinde, bulunduğu irtifa sayesinde yerden görünmeyen ve duyulmayan İHA’lar, 7 gün / 24 saat esasında devriye geziyor. Üzerlerindeki elektro-optik algılayıcılarla alınan görüntülerde, yakalanmak istenen kişiye çok benzeyen bir şahıs, birkaç kere tespit edilmiş. Ancak karar vericiler, düğmeye basmak için kesin delil talep ediyor.

İHA’ların yoğun devriye trafiğinde, şüpheli yapıya baskın yapacak timin komutanı, ısrarla SAR takılmış bir İHA’nın da bölgeden görüntü almasını talep ediyor. İHA birliği komutanı, bu tempoda böyle ek bir göreve sıcak bakmasa da öne sürebileceği çok sağlam mazeretler yok. Kullanılan SAR sistemi, elektro-optik algılayıcılarla aynı form faktöründe. SAR sisteminin bir İHA’ya takılması, arızalı bir elektro-optik algılayıcının değiştirilmesinden farklı değil. Dolayısı ile ek bir görevi yapabilecek herhangi bir İHA, kolaylıkla SAR ile donatılıp bölgeye gönderilebilecek durumda. Devriye trafiğinin başladığı iki haftalık süreçte, SAR takılmış iki İHA uçuşu da gerçekleştiriliyor.

İlk uçuştan gelen görüntüleri alan tim komutanı, kuvvete yeni katılmış genç bir SAR kıymetlendirme operatörü ile bir dizi toplantı yapıyor. Timin diğer üyeleri, maket yapı üzerinde durmadan tatbikat yapıp baskını planlarken bu toplantılara çok anlam veremiyor.

Sonunda, beklenen haber geliyor. Devriye gezen İHA’dan gelen ve elektro-optik algılayıcı ile alınan bir görüntüde, yakalanmak istenen kişi açıkça görülüyor. Operasyon için düğmeye basılıyor.

Tim komutanı ise son bir görüntü alınması için ısrarcı oluyor. Fakat bulut alt tavanı düşük ve sisten dolayı görüş şartları kötü olduğundan İHA operatörleri elektro-optik algılayıcı ile görüntü alamayacaklarını söylüyor. İHA’ya hızla SAR faydalı yükü takılıyor. Tim komutanı, bulut-üstü uçuşta alınan SAR görüntüsünü, kıymetlendirme operatörü ile hızlıca gözden geçiriyor ve operasyon öncesi yapılacak son tatbikatın brifingine giriyor.

Tim komutanı, yapının; sağ tarafta SAR görüntüsünün, sol tarafta ise aynı açıdan çekilmiş hava fotoğrafının yer aldığı bir sunum perdesinin önünde, askerlerine sesleniyor: “Planlarımız bir miktar değişti. Buradaki SAR görüntüsünde, yapıya giden yola dikkatinizi çekmek istiyorum. Geçen hafta aldığımız görüntü ile biraz önce gelen görüntüyü incelediğimizde, yolun kazılmış olduğunu görüyoruz. Ek olarak, radarla Hareketli Hedef Tespiti yaptığımızda, bu yolun hiç kullanılmadığını görüyoruz. Muhtemelen el yapımı patlayıcı (EYP) yerleştirildi. Havadan yapılacak ilk baskının ardından yapıya yaklaşacak konvoy, EYP’den kaçınmak için o noktadan 10 m önce yoldan sapacak ve 20 m sonra yola dönecek. Bu, planlarımızda birkaç dakikalık bir sapmaya neden olacak. Sürücülere gerekli bilgiler verildi.”

Komutanın ifadesi, biraz daha ciddileşiyor: “Planımızdaki asıl değişiklik ise helikopterlerin, yapıya yaklaşma yönü olacak. SAR görüntüsünde, yapının yanındaki ağaçlık alanda, bir noktada seyrelme gözüküyor. Daha önce aldığımız SAR görüntüsüne göre, bu noktada birkaç ağaç azalmış. Bu durum, optik görüntüde fark edilmiyor. Helikopterlerin izleyeceği rotaya çok yakın. Burada bir risk almayacağız, rotayı biraz kaydırıyoruz. Biraz sonra başlayacağımız tatbikat, bu yeni rotaya göre gerçekleştirilecek.”

Tatbikat gerçekleştiriliyor ve timin hazır olduğunun teyit edilmesinin ardından, operasyon başlıyor. Başarıyla tamamlanan operasyonun ardından, yapıya giden yola gerçekten EYP döşendiği; ağaçlardaki seyrelmenin de bu noktaya bir makinalı tüfek yuvası yerleştirilmesinden kaynaklandığı anlaşılıyor.

SAR Faydalı Yüküyle Kesintisiz İstihbarat Akışı Sağlanıyor

Meteksan Savunma’nın geliştirdiği MİLSAR SAR/MTI faydalı yükü, TUSAŞ ANKA insansız hava aracına entegre edilmiş olarak görülüyor. MİLSAR, uyumlu mekanik arayüzü sayesinde, elektro-optik faydalı yükün yerine kolayca takılabiliyor.

Sınıra yakın bir bölgede muhasım unsurların kuvvet biriktirdiklerine yönelik istihbarat alınıyor. Karargâh, ilgi alanına yönelik görüntü istihbaratı alınmasına karar veriyor. Görüntü istihbaratı alacak birlikte, iki İHA platformu bulunurken, birlik envanterinde platformların üzerine takılabilecek elektro-optik / IR kameralar, multi-spektral görüntüleme sistemleri ve farklı özelliklere sahip SAR/MTI faydalı yükleri bulunuyor. İHA’lardan biri elektro-optik / IR ve sabit bir SAR/GMTI faydalı yükü taşıyor; diğer İHA ise eldeki sensör sistemlerinden herhangi birini veya ikisini taşıyabilecek şekilde konfigüre edilebilir durumda hazır bulunduruluyor. Yapılan değerlendirmede, uzun süreli bir gözetleme faaliyeti planlandığı için İHA faydalı yüklerinin istihbarat gereksinimlerini karşılayacak en hafif konfigürasyonda olmasına ve neticesinde en uzun uçuş süresine ulaşılmasına karar veriliyor. Hava durumundaki bozulma ve muhasım unsurların elinde alçak/orta irtifa hava savunma sistemi olduğuna dair elde edilen ön istihbarat, algılayıcının, sınır içinde güvenli mesafeden (stand-off range) yüksek çözünürlüklü görüntü alabilen SAR/GMTI olmasını zorunlu kılıyor. Tak-çalıştır özellikteki SAR/GMTI faydalı yükü, dakikalar içinde İHA’ya takılıyor ve 24 saat boyunca ilgili bölgeden görüntü alınıyor. Alınan görüntü, gerçek-zamanlıya yakın şekilde karargahta görülebiliyor. Bu sayede, operasyon planlaması için çok kıymetli zaman kazanılıyor. Bir hafta önce aynı bölgedeki operasyonel şartların uygun olmasından dolayı EO/IR kamera ile alınan görüntülerde görülmeyen kamuflajla örtülü zırhlı araçlar, SAR görüntüsünde açıkça tespit ediliyor.

Senaryolar, Her Algılayıcının Avantajlarını Ortaya Koyuyor

SAR görüntülerinin kıymetlendirilmesi, uzman personelin, ilgili yazılımları kullanması ile gerçekleştiriliyor. Fotoğrafta, MİLSAR için geliştirilmiş kıymetlendirme yazılımının kullanıcı arayüzü görülüyor.

Örnek senaryolar, tek bir algılayıcı türüne bağlı kalmanın risklerini ortaya koyuyor. Bir bölgeyi “Biri Bizi Gözetliyor Evi”ne dönüştürseniz bile her an her noktayı gözetlemeniz mümkün olmuyor. Çünkü gözetlerken belli bir noktaya ya da alana odaklanıyorsunuz ve bunun dışındaki yerlerde olanları fark edemeyebiliyorsunuz. Ya da algılayıcınızın çalıştığı dalga boyu, yeni kazılmış toprak gibi ayrıntıları tespit edemeyebiliyor. O yüzden her algılayıcı türünün avantajlarından yararlanacak bir çeşitlendirme yapmak önem kazanıyor.

Bir diğer husus ise tak-çalıştır özelliği sayesinde algılayıcıların, görevin gerekleri doğrultusunda ve operasyonel tempoya uygun bir hızda platforma montaj ve demontajının yapılabilmesi. Bu özellik, farklı gereksinimlere adaptasyon ve operasyonel süreklilik açısından önemli avantajlar sağlıyor.

Bu tablo, İHA’ların vazgeçilmez alt sistemi olan elektro-optik algılayıcıların değerini azaltmıyor; ancak bunların, SAR gibi yenilikçi algılayıcılarla desteklenmesi ile çok daha etkin çözümlerin ortaya çıktığını gösteriyor.

SAR, Farklı Bir Dünya Gösteriyor

Bir SAR görüntüsü, elektro-optik bir algılayıcıdan alınmış görüntüye benzese de çok daha farklı ayrıntılar içeriyor. Radar dalgalarının yansıması ile oluşturulan SAR görüntüsü, yerdeki cisimlerin yansıtma ya da yansıtmama özellikleri sayesinde farklı bir dünyayı gözler önüne seriyor. SAR görüntüleri ile:

  • Bulut-üstünden ve meteorolojik şarttan bağımsız gözetleme
  • Güvenli mesafeden muhasım unsurların (park halindeki uçaklar, gemiler, zırhlı araçlar, hava savunma sistemleri vs.) tespiti ve teşhisi
  • EYP için kazılan alanların tespiti
  • Toprak alanda hareket etmiş araç izlerinin tespiti
  • Dost/düşman unsurlara ait hasar tespiti
  • Materyal ve yüzey özelliklerinin çıkarılması

faaliyetlerini yürütmek mümkün. Ayrıca SAR sistemleri; kara, deniz ve hava hedeflerine yönelik hareketli hedef tespiti (Moving Target Indicator) özelliğine de sahip olacak şekilde tasarlanabiliyor. Böylece, SAR entegre edilmiş bir platformla kara, hava ve denizde hareketli hedeflerin takibi yapılabiliyor.

SAR’ın Envantere ve Konseptlere Dâhil Edilmesinin Zamanı Geldi

Göze, siyah-beyaz bir fotoğraf gibi görünen SAR görüntüleri, aslında, farklı bir dalga boyunda gerçekleşen yansımaları gösteriyor. Hem görüntünün kendisi hem de renk değişimleri, uzman bir göze, sıradan bir fotoğrafın anlatamayacağı çok özel bilgiler sağlayabiliyor.

SAR, yeni ortaya çıkmış bir algılayıcı değil. Bununla birlikte, Meteksan Savunma tarafından geliştirilen MİLSAR gibi yeni nesil sistemler (Bakınız “Aranan Faydalı Yük: MİLSAR” başlıklı kutucuk), artık orta ve daha alt sınıflarda İHA’larda da kullanılabiliyor. MİLSAR, bu İHA’larda yaygın olarak kullanılan elektro-optik algılayıcılarla benzer boyutlara, benzer bir ağırlığa, benzer güç gereksinimlerine ve aynı mekanik arayüzlere sahip. Bu nedenle, bu elektro-optik algılayıcıları taşıyan tüm İHA’lara, ek bir mekanik entegrasyon çalışması yapılmadan takılabiliyor. Böylece aynı İHA, görev gereksinimi doğrultusunda, elektro-optik algılayıcı ya da SAR ile havalanabiliyor. Ayrıca, MİLSAR, düşük ağırlığı sayesinde, kısıtlı faydalı yük kapasitesine sahip taktik seviye İHA’ların bile aynı anda hem elektro-optik hem de SAR faydalı yüklerini taşıyabilmesine olanak sağlayabiliyor. Aynı anda her iki faydalı yükü taşıyabilecek şekilde tasarlanan ya da modifiye edilen böyle platformlar, oyun değiştirici bir keşif, gözetleme ve istihbarat kabiliyetine sahip olabiliyor.

SAR görüntüsünün kıymetlendirilmesi, bir elektro-optik algılayıcı görüntüsünün değerlendirilmesinden daha farklı bir uzmanlık ve daha farklı altyapılar gerektiriyor. Bununla birlikte, bu durum, aslında İHA’ların ortaya çıkışında yaşananlardan çok da farklı değil. İHA’lar ortaya çıktığında, ihtiyaç duyulan kadro yapılanmasının, insanlı bir uçakla aynı olacağı öngörülmüştü. Farklılıkların anlaşılması ise biraz zaman aldı. SAR’ın da önde gelen keşif ve gözetleme algılayıcılarından biri haline gelmesi, bazı farkındalıkların oluşması ile gerçekleşecek. SAR’ın sunduğu yeni kabiliyetler ise bu dönüşümü hızlı bir şekilde gerçekleştirenlerin, muharebe ve operasyon sahasında bir adım öne geçeceğini gösteriyor.

Aranan Faydalı Yük: MİLSAR Meteksan Savunma, MİLSAR’ı, İHA geliştiren firmaların aradığı türden bir faydalı yük olarak tanımlıyor. MİLSAR, her şeyi kendi bünyesinde barındırıyor; sistemin, İHA’nın gövde içine entegre edilmesi gereken herhangi bir bileşeni bulunmuyor. Basit bir arayüz ile İHA’ya kolayca entegre edilebiliyor. Küçük ve hafif olması, geniş bir yelpazedeki İHA’larda kullanılabilmesini sağlıyor. MİLSAR’ın, teknik özellikleri ise şöyle sıralanıyor:

·         Hareketli hedef tespiti
·         Düşük kör bölge
·         Takip Modu
·         İz kalitesi gösterimi
·         Gerçek-zamanlıya yakın SAR görüntüleme
·         Şerit ve Spot SAR Modları
·         Yüksek çözünürlükte SAR görüntüsü alma
·         Rekabetçi hacim, ağırlık ve güç tüketimi (SWaP) karakteristiği
·         Tüm sistemin tek bir hatta değiştirilebilir ünite kapsamında yer alması
·         Çok düşük bant genişliği tahsisi ile çalışabilme
·         Uçuş emniyeti için Algıla ve Kaçın uyumluluğu
·         Yazılım Tabanlı Radyo mimarisiyle yeni özelliklere kolay adaptasyon

 312 Toplam Görüntüleme,  1 Günlük Görüntüleme

İlgili İçerikler

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda bilgi sahibi olduğunuzu düşünüyoruz, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul Et Detaylı bilgi almak için tıklayın.