Ana Sayfa Manşet SaSaD 2020 Performans Raporu Yayınlandı: Rakamlardaki Düşüşten COVID-19 Salgını Sorumlu

SaSaD 2020 Performans Raporu Yayınlandı: Rakamlardaki Düşüşten COVID-19 Salgını Sorumlu

K. Burak CODUR / b.codur@milscint.com

Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SaSaD) tarafından her yıl yayınlanan Performans Raporu’nun, 2020 yılı verileriyle hazırlanan son sürümü, 28 Haziran’da kamuoyu ile paylaşıldı. Sektörün ciro, yurt dışı satış geliri ve Ar-Ge harcaması gibi başlıca parametrelerde 2019 yılına göre geride kaldığını ortaya koyan rapor, bu durumun nedeni olarak, COVID-19 salgınının etkilerini gösteriyor.

Türkiye’de, alanında kamuoyuna açık tek kaynak olan rapor, sektörün gelişimi ile ilgili rakamlar konusunda, referans niteliği taşıyor. Rapordaki bilgiler, SaSaD tarafından hazırlanan ankete, üyelerinin verdiği cevaplar kullanılarak derleniyor. SaSaD, 2020 verileri için 182 üye firmanın 85’inden geri dönüş aldı. Raporda, bu konu ile ilgili olarak “Katılımcı profili incelendiğinde sektör performansının yine %90 ve üzerini yansıtan verilerin toplandığı ve sektörün 2020 yılı çalışmalarını sağlıklı bir şekilde yansıttığı kıymetlendirilmektedir.” ifadesi yer alıyor.

Ciro ve istihdamın yıllara göre değişimi.

Rapora göre, sektörün 2020 performansında öne çıkan rakamlar şöyle sıralanıyor:

  • Ciro: 8,856 milyar dolar
  • Alınan Siparişler: 6,175 milyar dolar
  • Yurt Dışı Satış Gelirleri: 2,266 milyar dolar
  • İthalat: 2,161 milyar dolar
  • Ürün ve Teknoloji Geliştirme Harcaması: 1,241 milyar dolar
  • Sektör İstihdamı: 77.566
  • Kişi Başı Ciro: 114.171 dolar
  • Kişi Başı Yurt Dışı Satış Geliri: 29.212 dolar

2019 yılına göre;

  • Cironun 10.884.081.347 dolardan 8.855.799.282 dolara
  • Yurt dışı satış gelirlerinin 3.068.519.809 dolardan 2.265.829.152 dolara
  • İthalatın 3.088.465.821 dolardan 2.161.265.932 dolara
  • Ar-Ge harcamalarının 1.672.052.468 dolardan 1.240.798.564 dolara gerilediği görülüyor.
İthalatın yıllara göre değişimi.

Ciroda düşüş %18,64, yurt dışı satış gelirlerindeki düşüş %26,16, ithalattaki düşüş %30,02 ve Ar-Ge harcamalarındaki düşüş ise %25,79 olarak kayıtlara geçti. Sektör istihdamı ise 73.771’den 77.566’ya çıkarak %5,14’lük bir artış kaydetti.

Kara Sistemleri, Liderliği Bırakmadı

Kara sistemleri, geçen yıl olduğu gibi bu yılda sektörün toplam cirosunda en fazla paya sahip alt alan oldu. Alt alanların, ciro içindeki dağılımı, şöyle gerçekleşti*:

  • Kara Sistemleri: 2,574 milyar dolar, %29,06
  • Askeri Hava Sistemleri: 1,982 milyar dolar, %22,38
  • Sivil Havacılık: 1,324 milyar dolar, %14,95
  • Silah, Mühimmat, Füze: 855 milyon dolar, %9,65
  • Deniz Sistemleri: 673 milyon dolar %7,6
  • Bakım, Onarım, Yenileme: 636 milyon dolar, %7,18
  • Diğer: 484 milyon dolar, %5,47
  • Güvenlik: 328 milyon dolar, %3,7

Diğer kategorisinin alt alanlarının, toplam rakamdaki yüzdelik payları ise şu şekilde verildi:

  • KBRN-P: %0,02
  • C5ISR: %0,62
  • Bilişim: %1,18
  • Lojistik Destek: %1,95
  • Uzay: %0,59
  • Döviz Kazandırıcı Hizmet: %1,11

Raporda, ortaya çıkan rakamlarla ilgili yer alan; “Bilişim ve C5ISR alt sektöründe daha yüksek oranlar beklememize rağmen bu alandaki verilerin platformlara kaydırılması nedeni ile uzun süredir gerçek ölçümü maalesef yapamamaktayız.” ifadesi, dikkatlerden kaçmadı.

Sektörün cirosunun 6,490 milyar dolarlık kısmı yurt içinden elde edildi. Bunun 5,456 milyar dolarlık kısmı (rapordaki ifade ile) son müşteriden; 1,034 milyar dolarlık kısmı (rapordaki ifade ile) sanayicilerden kaynaklandı. 2,266 milyar dolarlık yurt dışı kaynaklı cironun ise 1,476 milyar dolarlık kısmı son müşterilerden; 790 milyon dolarlık kısmı sanayicilerden geldi.

İthalatın sektörel kırılımı.

İhracatta Liderlik, Sivil Havacılıkta

Yurt dışı kaynaklı cironun, alt alanlara göre dağılımı şöyle gerçekleşti:

  • Sivil Havacılık: 655 milyon dolar, %28,92
  • Kara Sistemleri: 504 milyon dolar, %22,25
  • Askeri Hava Sistemleri: 408 milyon dolar, %18
  • Silah, Mühimmat, Füze: 274 milyon dolar, %12,09
  • Deniz Sistemleri: 236 milyon dolar %10,42
  • Diğer: 136 milyon dolar, %5,99
  • Güvenlik: 39 milyon dolar, %1,73
  • Bakım, Onarım, Yenileme: 14 milyon dolar, %0,61

Diğer kategorisinin alt alanlarının yüzdelik payları ise şu şekilde verildi:

  • C5ISR: %0,26
  • Lojistik Destek: %1,37
  • Uzay: %0,02
  • Döviz Kazandırıcı Hizmet: %4,35
Ürün ve teknoloji geliştirme harcamalarının yıllara göre değişen kırılımı.

İthalatta Aslan Payı Havacılığın

Raporda, ithalat rakamları incelendiğinde, sivil ve askeri havacılık ile bakım, onarım, yenileme faaliyetlerinin toplam rakam içindeki payının %67 olduğu görülüyor. Kara sistemlerinin payı ise %21 olarak öne çıkıyor.

Raporda, ithalat rakamı ile ilgili şu değerlendirme yer alıyor: “İthalatta, önceki yıl (2019) verisine göre %30 azalma görülmesinin esas nedeninin, ciro dolayısı ile üretim düşmesi ile bağlantılı olduğu yorumlanmaktadır.”

“Büyük Ölçekli Firma” – “KOBİ” Farkı da Raporda

Rapor, bu yıl ilk defa, ciro ve ihracat rakamlarının; “Büyük Ölçekli Firma” – “KOBİ” ayrımına göre kırılımına da yer verdi. Büyük Ölçekli Firmalar, sektör cirosundan 8,485 milyar dolarlık (%95,8) bir pay alırken KOBİ’lerin payı, 371 milyon dolar oldu. KOBİ’lerin payının alt sektörlere göre kırılımı ise genel tablodan farklı olarak şöyle gerçekleşti:

  • Silah, Mühimmat, Füze: %30,11
  • Deniz Sistemleri: %23,33
  • Kara Sistemleri: %19,41
  • Askeri Hava Sistemleri: %11,11
  • Diğer: %9,86
  • Güvenlik: %4,48
  • Bakım, onarım, Yenileme: %1
  • Sivil Havacılık: %0,69

İhracat cephesinde ise Büyük Ölçekli Firmalar, 2,104 milyar dolarlık (%92,85) bir paya sahipken KOBİ’lerin payı, 162 milyon dolar oldu. Bu rakamlar, ihracatın, Büyük Ölçekli Firmaların cirosundaki payının %24,8 civarında olduğunu; KOBİ’lerde ise bu oranın yaklaşık %43,7’ye çıktığını gösteriyor. Ortaya konan tabloda, KOBİ’lerin ihracatında, Deniz Sistemlerinin, %41,76’lık bir paya sahip olduğu da dikkat çekiyor.

Ürün ve teknoloji geliştirme harcamalarının yıllara göre değişen kırılımı.

Alınan Siparişler, Gelecekteki Zorlukları Ortaya Koyuyor

Sektör, 2019 yılında, 10,871 milyar dolarlık sipariş almışken bu rakam, 2020’de, 6,175 milyar dolara düştü. Sektörün 2020 cirosunun 8,856 milyar dolar olduğu düşünüldüğünde, bu rakam, 1 yıllık cironun da altında yer alıyor ve sektörün geleceği açısından dikkat edilmesi gereken bir husus olarak öne çıkıyor. Raporda, bu konuda şu değerlendirme yer alıyor: “COVID-19 salgını sonrası ülkelerin bütçesel önceliklerinde savunma ve havacılık önceliklerinin [en] az bir dönem daha gerileyeceği düşünülür ise sipariş potansiyelini arttırmak için sektör oyuncularının savunma ve havacılık iç ve dış siparişini arttırmak [için] yoğun gayret sarf etmesi yanında komşu sektör ihtiyaçlarına (Tıbbi cihazlar, otomasyon, anayurt güvenliği, siber güvenlik vb.) odaklanmaları gerektiği değerlendirilmektedir.”

Alınan siparişlerin %54’ü, yurt içinden geldi. %16’sı ABD’den, %8’i Avrupa ülkelerinden, %21’i ise diğer ülkelerden kaynaklandı. Yurt içi siparişlerin %71’i son müşteriden, %29’u sanayicilerden alınırken bu oranlar, yurt dışı siparişler için %70 ve %30 olarak gerçekleşti.

Alınan siparişlerin alt alanlara göre kırılımı ise şu şekilde oluştu:

  • Sivil Havacılık: 1,370 milyar dolar
  • Kara Sistemleri: 1,351 milyar dolar
  • Askeri Hava Sistemleri: 1,237 milyar dolar
  • Deniz Sistemleri: 863 milyon dolar
  • Silah, Mühimmat, Füze: 773 milyon dolar
  • Askeri Bakım, Onarım Yenileme Faaliyetleri: 180 milyon dolar
  • Güvenlik: 134 milyon dolar
  • Diğer: 267 milyon dolar

Ürün ve Teknoloji Geliştirme Harcamalarında Kamu Desteğinin Ağırlığı Görülüyor

Raporda, ürün ve teknoloji geliştirme harcamalarındaki düşüş ile ilgili şu ifadeler yer alıyor: “Ürün ve teknoloji geliştirme harcamalarında devlet desteğinin önceki yıl ile karşılaştırıldığında önemli ölçüde azaldığı (%25,79) ve bunun toplam harcamalardaki düşmede esasa etken olduğu görülmektedir. Sektörün öz kaynaklarından 2019 yılındaki 331 milyon dolara karşılık 2020 yılında 325 milyon dolarlık bir destek sağlandığı görülmektedir. Ürün ve teknoloji geliştirme harcamalarındaki gerilemenin esas kaynağının devlet desteğindeki daralma olması nedeni ile çok önemlidir. Ürün ve teknoloji geliştirme çalışmalarına devlet desteğinin eski düzeyde ve hatta daha yoğun şekilde sürdürülmesi, sektörün yetkinliklerini kaybetmeden, hatta geliştirerek devam etmesi için olmazsa olmaz koşuldur.”

Sektör Gelecekten Umutlu

Raporda, SaSaD üyeleri ile gerçekleştirilen Gelecek Beklenti Analizi’nin sonuçlarına da yer veriliyor. Katılımcıların, “Gelecek 24 ay için işinizin gelişip büyüyeceği konusundaki düşünceniz nedir?” sorusuna verilen cevaplar ve her cevabın verilme yüzdesi şöyle sıralanıyor:

  • “Gelişip büyüyeceği konusunda emin değilim. Aksine daralma bekliyorum.” (%5,6)
  • “Önceki 12 ay seviyesinde kalacağını düşünüyorum.” (%15,5)
  • “Gelişip büyüyeceği konusunda eminim.” (%78,9)
Sektör istihdamının alt alanlara göre kırılımı.

SaSaD, Zorlu Bir Dönem Öngörüyor

Raporun önsözü, bir önceki dönemde Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yapmış olan Öner Tekin imzası taşıyor. Tekin’in önsözünde, şu ifadeler öne çıkıyor: “2020 yılının gerçekten zor bir yıl olduğu raporda yer alan verilerden de görülecektir. Zor yılı minimum hasar ile tamamlayabilmek için Derneğimiz üyeleri ile koordine ederek durum tespiti yapmış ve önerileri belirleyerek ilgili devlet otoriteleri ile paylaşmıştır. Paylaşımda yer alan hususların pek çoğunun hayata geçirildiğini görmek bizleri mutlu etmiştir.

Devlet yöneticileri, özelde Savunma Sanayii Başkanlığımızın, yoğun gayretleri sektörümüzün her zaman öncelikliler arasında yer almasını sağlamış ve pek çok kısıtlamadan muaf tutulduğumuz gibi; yeni iş elde etmede sektörümüzün kritikliği ve bulunduğu coğrafyanın etkileri dikkate alınarak özel uygulamalar da sağlanmıştır. Bu nedenle ilgililere bu vesile ile sektör adına şükranlarımızı sunarım.

Önümüzde yine zor bir dönem var bu dönemi de sektör oyuncularımız hem devlet desteğini alarak, hem kendileri fedakârlık yaparak aşacaklardır. Özellikle mevcut pazarlarımızın korunması ve yeni pazarlar oluşturulması konusu önümüzdeki dönemin hedefleri olmalıdır.”

Rapora, SaSaD’ın internet sitesinde ulaşılabiliyor.

*Raporda listelenen rakam gruplarının bazılarının toplamı, verilen rakamlardaki yuvarlama nedeni ile 100 etmeyebiliyor. Örneğin, ciro rakamlarının alt alanlarının yüzdelik dilimleri toplandığında, %99,99 ediyor.

 456 Toplam Görüntüleme,  3 Günlük Görüntüleme

İlgili İçerikler

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda bilgi sahibi olduğunuzu düşünüyoruz, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul Et Detaylı bilgi almak için tıklayın.